De Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV), afdeling ’s-Hertogenbosch-Tilburg, organiseerde ter gelegenheid van haar 60-jarig jubileum samen met het Regionaal Archief Tilburg (RAT) een themamiddag over Open Data. Deze themamiddag vond plaats in het kader van diverse jubilea van Brabantse afdelingen van de NGV, die zijn en worden ingevuld rond thema’s als design, erfgoed en innovatie.

De themamiddag werd ingeleid door Toon van Gestel, de voorzitter van de afdeling. Het spits werd afgebeten door Luud de Brouwer, projectleider van het RAT en pleitbezorger van Open Data. Hij legde uit wat Open Data is: ‘Open data is alle data die online beschikbaar is en geschikt voor hergebruik, in welk formaat dan ook.’, en welke licenties, technologieën en formats garanderen dat data echt ‘open’ zijn. Helaas, zo bleek ook uit de latere presentaties, worden nog niet alle data middels goed toegankelijke formats beschikbaar gesteld. De wet hergebruik overheidsinformatie uit 2013 bevordert het gebruik van gegevens, mits ze openbaar zijn, er geen auteursrechten op van toepassing zijn en de privacy wordt gerespecteerd. Waarom zou het archief gegevens als open data beschikbaar stellen? Om zoveel mogelijk mensen de archiefbronnen op zo divers mogelijke manier te laten gebruiken. Het logisch gevolg is dan wel dat de archieven geen applicaties (meer) gaan ontwikkelen. Andere ontwikkelaars hebben een veel betere kijk op wat (specifieke) eindgebruikers voor wensen hebben en kunnen data van verschillende bronnen en instellingen met elkaar verbinden. Het archief heeft daarin dan wel een belangrijke positie als dataprovider. Open data van het RAT staan al op diverse websites, zoals Europeana, Thuis in Brabant, Openarchieven, MyHeritage, Archives portal Europe, Netwerk oorlogsbronnen, erfgoed op de kaart e.a.

Een mooie voorbeeld van het gebruik van Open Data is toepassing ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek. Willem Vermeulen, student computational science aan de UvA én genealoog, deed dit voor zijn bachelor-scriptie over migratiestromen in de regio Tilburg en Rotterdam in de 19e eeuw. Na het succesvol inlezen van de data – Willem gebruikte de gegevens van de burgelijke stand – is de eerste uitdaging de geautomatiseerde interpretatie ervan en wel met name de identificatie van unieke personen in de vele verschillende schrijfwijzen, en de koppeling van unieke personen aan gebeurtenissen en rollen door middel van een computerprogramma. Zijn algorithme, ontwikkeld op basis van in de wetenschappelijke literatuur beschreven methoden, bleek dit voor 90-95% correct uit te voeren. Door te bekijken in hoeverre de gebeurtenissen (geboorte, huwelijk, overlijden) van dezelfde persoon of naaste familie in verschillende gemeenten plaatsvonden, kunnen migratiepatronen in beeld gebracht worden. Zo vond Willem o.a. een significante verhoging van de migratie ná 1853 (industrialisatie?), dat kinderen van migrerende ouders zelf ook meer migreren en dat in de loop van de eeuw de afstand waarover mensen migreren toeneemt (door betere verbindingen en vervoermiddelen?). Ook zag hij de centrumfunctie van steden verschuiven. Het belang van Oosterhout nam bijv. in de loop van de 19e eeuw af en dat van Tilburg toe. Willem kreeg onlangs voor zijn werk de Lanciersprijs, een initiatief van Regionaal Archief Tilburg en uit te reiken aan een onderzoeker die archiefbronnen op een originele manier verwerkt tot een gedrukte of digitale publicatie, scriptie, film of in andere vorm.

Na de pauze hield Bob Coret, ontwikkelaar van o.a. Genealogieonline, zijn verhaal over het belang van Open Data aan de hand van zijn nieuwe website Open Archieven, onder het motto ‘Geef mij uw data, aub’. Hij heeft al vele instellingen zover kunnen krijgen, soms wel ‘na enig aandringen’. Vervolgens heeft hij een intelligente vindmachine ontwikkeld en presenteert op openarch.nl de zoekresultaten middels diverse weergaves, zoals tijdlijnen, (gezins)constructies en verschillende koppelingen met andere (ook niet-genealogische) bronnen, data en links, zoals bijv. naar historisch weer en oude kaarten. Ook presenteert Bob op openarch meta-analyses, zoals frequenties van familienamen of beroepen per plaats. De open data zijn gratis en levert hij op verzoek onbetaald door. Aan bezoekers van de site vraagt hij wel een bijdrage als vergoeding voor de toegevoegde waarde. ‘Daar is niks mis mee’. Volgens Bob is Open Data veelbelovend en hij roept iedereen met een beetje technisch vernuft op om ‘leuke dingen te gaan doen met open data’ of anders hem door te geven wat je graag zou willen weten of met data zou willen doen.
De middag werd afgesloten met een geanimeerde discussie met de presentatoren, waarna zij en de organisatoren door Toon van Gestel in de bloemetjes werden gezet en de bijeenkomst kon worden voortgezet met een drankje en een borrelhapje, verzorgd door het RAT en ter ere van het jubileum van de Tilburg-Bossche afdeling van de Nederlandse Genealogische Vereniging.